Xuất khẩu hàng hóa sang Úc: tận dụng ba hiệp định ưu đãi và chuẩn bị đúng ngay từ đầu

Cơ hội cho hàng Việt Nam tại Úc

Úc là thị trường mà hàng Việt Nam được hưởng cùng lúc ba hiệp định ưu đãi thuế: AANZFTA, CPTPP và RCEP. Theo phân tích của Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), Úc đã hoàn thành lộ trình xóa bỏ thuế quan theo CPTPP từ 01/01/2021 (trừ ô tô đã qua sử dụng). Mức cam kết thuế của Úc trong cả ba hiệp định đều sâu, nên doanh nghiệp có thể chọn hiệp định có quy tắc xuất xứ phù hợp nhất với nguồn nguyên liệu của mình.

Úc cũng là thị trường minh bạch về điều kiện nhập khẩu: hệ thống BICON công khai điều kiện cho từng mặt hàng, tra được theo mã HS (mã phân loại hàng hóa) hoặc tên khoa học. Với thực phẩm thuộc nhóm giám sát, chỉ khoảng 5% số lô được chọn kiểm tra. Khi nắm rõ yêu cầu từ trước, doanh nghiệp chủ động được hồ sơ và tự tin chào hàng.

Ba hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Úc

Việt Nam và Úc cùng là thành viên của ba hiệp định có ưu đãi thuế quan cho hàng hóa:

• AANZFTA (Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN – Úc – New Zealand): có hiệu lực với Việt Nam từ 01/01/2010. Nghị định thư thứ hai sửa đổi hiệp định có hiệu lực với Việt Nam từ 22/8/2025; quy tắc xuất xứ hiện hành được quy định tại Thông tư 44/2025/TT-BCT, áp dụng đầy đủ với Úc.
• CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương): có hiệu lực với Úc từ 30/12/2018 và với Việt Nam từ 14/01/2019. Theo phân tích của Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), Úc đã hoàn thành lộ trình xóa bỏ thuế quan theo CPTPP từ 01/01/2021 (trừ ô tô đã qua sử dụng).
• RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực): có hiệu lực từ 01/01/2022; quy tắc xuất xứ được quy định tại Thông tư 05/2022/TT-BCT (sửa đổi bởi Thông tư 32/2022/TT-BCT).

Có nhiều lựa chọn là một lợi thế: doanh nghiệp so sánh quy tắc xuất xứ của từng hiệp định với cơ cấu nguyên liệu để chọn phương án dễ đáp ứng nhất. Ví dụ, AANZFTA cho phép cộng gộp nguyên liệu từ các nước ASEAN, còn RCEP cho phép cộng gộp rộng hơn, gồm cả Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Chọn đúng mẫu C/O để hưởng ưu đãi thuế

C/O mẫu AANZ do Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và các tổ chức được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao nhiệm vụ cấp; danh mục cơ quan cấp được cập nhật trên hệ thống eCoSys (ecosys.gov.vn). Để C/O được chấp nhận thuận lợi, doanh nghiệp cần ghi đủ mã HS 6 số và tiêu chí xuất xứ. Khi dùng tiêu chí hàm lượng giá trị khu vực, doanh nghiệp ghi trị giá FOB; riêng với Úc, doanh nghiệp có thể kèm khai báo trị giá FOB của nhà xuất khẩu.

An toàn sinh học: tra BICON để chào hàng tự tin

Úc chú trọng kiểm soát rủi ro sâu bệnh, dịch bệnh theo hàng hóa, và công khai toàn bộ điều kiện nhập khẩu trên BICON (Biosecurity Import Conditions – hệ thống điều kiện nhập khẩu an toàn sinh học). Đây là hệ thống của DAFF, chứa điều kiện nhập khẩu và yêu cầu an toàn thực phẩm cho hàng chục nghìn loại thực vật, động vật, khoáng sản và sản phẩm sinh học. Khi tra BICON, doanh nghiệp biết được một mặt hàng:

• có được phép nhập vào Úc hay không;
• cần kèm chứng từ gì (ví dụ giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan bảo vệ thực vật nước xuất khẩu cấp);
• có cần xử lý (xông hơi, nhiệt…) hay không;
• có cần giấy phép nhập khẩu an toàn sinh học (import permit) hay không.

Doanh nghiệp tìm theo tên khoa học hoặc theo mã HS (nhập ít nhất 4 số đầu). Sau khi chọn đúng hồ sơ (case), BICON đưa ra một loạt câu hỏi về tình huống nhập khẩu rồi hiển thị điều kiện cụ thể. Nếu mặt hàng cần giấy phép, người nhập khẩu tại Úc nộp đơn trên BICON và phải nhận giấy phép trước khi hàng đến. Điều kiện được cập nhật theo từng thời điểm, vì vậy doanh nghiệp nên tra lại BICON cho mỗi hợp đồng mới.

Bao bì gỗ đạt ISPM 15 để hàng thông quan nhanh

Úc đã đưa tiêu chuẩn quốc tế ISPM 15 (tiêu chuẩn về xử lý kiểm dịch vật liệu đóng gói bằng gỗ) vào điều kiện nhập khẩu bao bì gỗ. ISPM 15 áp dụng cho gỗ nguyên khối (gỗ mềm và gỗ cứng) dùng làm pallet, thùng, kiện, gỗ chèn lót, khối kê, cuộn/tang, ván đỡ… Gỗ đạt ISPM 15 khi:

• đáp ứng giới hạn dung sai vỏ cây;
• được xử lý bằng phương pháp được ISPM 15 chấp nhận, do đơn vị xử lý hoặc sản xuất được cấp phép thực hiện;
• được đóng dấu ISPM 15 đúng quy định.

Với hàng đóng container, gỗ bao bì phải được khai báo với DAFF, kèm tài liệu phù hợp (tuyên bố tuân thủ ISPM 15 hoặc bằng chứng xử lý thay thế). Chuẩn bị đúng giúp người nhập khẩu tránh trường hợp bao bì bị buộc xử lý, tái xuất hoặc tiêu hủy với chi phí do họ chịu. Một lựa chọn thuận tiện là dùng gỗ đã qua chế biến như ván ép, ván dăm, MDF, OSB, vốn được DAFF coi là bao bì được phép. Dù đã có dấu ISPM 15, bao bì vẫn cần sạch và không có côn trùng sống.

Thực phẩm: kiểm tra theo IFIS và nhãn theo Food Standards Code

Thực phẩm nhập khẩu để bán phải qua hai bước: đáp ứng điều kiện an toàn sinh học, sau đó được kiểm tra an toàn thực phẩm theo Imported Food Inspection Scheme (IFIS – Chương trình kiểm tra thực phẩm nhập khẩu). IFIS chia thực phẩm thành hai nhóm:

• Thực phẩm rủi ro (risk food), được nêu trong Imported Food Control Order 2019: mọi lô đều được chỉ định kiểm tra, với tần suất phụ thuộc lịch sử tuân thủ theo nhà sản xuất, nước xuất xứ và mã HS. Một số loại cần chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hoặc chứng nhận của chính phủ được công nhận.
• Thực phẩm giám sát (surveillance food): được chọn kiểm tra ngẫu nhiên, khoảng 5% số lô.

Lô được kiểm tra sẽ được đánh giá cảm quan và nhãn, và có thể được lấy mẫu phân tích. Để lô hàng thông quan nhanh, doanh nghiệp cần bảo đảm thực phẩm và nhãn phù hợp Bộ tiêu chuẩn thực phẩm Úc – New Zealand (Food Standards Code) và Tiêu chuẩn thông tin nhãn xuất xứ thực phẩm, gồm cả khai báo chất gây dị ứng bắt buộc. Nhãn đúng ngay từ đầu giúp tránh việc phải dán lại nhãn, tái xuất hoặc tiêu hủy hàng.

Hàng tiêu dùng: chuẩn bị bằng chứng tuân thủ

Theo Luật Người tiêu dùng Úc (Australian Consumer Law), một số sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn bắt buộc hoặc thuộc lệnh cấm. Mọi "nhà cung cấp", gồm nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, nhà phân phối và nhà bán lẻ, phải bảo đảm hàng đạt tiêu chuẩn bắt buộc. Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) khuyến nghị bên cung cấp tại Úc yêu cầu nhà sản xuất đưa ra bằng chứng tuân thủ bằng văn bản, như báo cáo thử nghiệm (ưu tiên từ phòng thử nghiệm được công nhận) bao quát đủ các yêu cầu của tiêu chuẩn bắt buộc, và kiểm tra trước khi giao hàng. Nhà xuất khẩu Việt Nam có sẵn bộ tài liệu này sẽ được người mua đánh giá cao. Danh sách tiêu chuẩn bắt buộc và lệnh cấm được ACCC công bố trên productsafety.gov.au.

Bộ chứng từ thống nhất để hải quan Úc giải phóng hàng nhanh

Theo Lực lượng Biên phòng Úc (ABF), lô hàng có tổng trị giá trên 1.000 AUD đưa vào tiêu thụ phải có Import Declaration (tờ khai nhập khẩu) và nộp đủ thuế, phí trước khi được giải phóng. Lô hàng từ 1.000 AUD trở xuống đi đường biển hoặc hàng không dùng tờ khai tự đánh giá (SAC). ABF khuyến khích người nhập khẩu lần đầu sử dụng đại lý hải quan được cấp phép (licensed customs broker). Phía xuất khẩu Việt Nam hỗ trợ hiệu quả nhất bằng một bộ chứng từ đầy đủ và thống nhất: hóa đơn, phiếu đóng gói, C/O, giấy chứng nhận kiểm dịch hoặc chứng thư xử lý (nếu BICON yêu cầu) và tuyên bố về bao bì gỗ.

Lộ trình chuẩn bị từng bước

1. Xác định mã HS 6 số và tra BICON theo mã HS hoặc tên khoa học để biết mặt hàng có được phép nhập, có cần giấy phép, cần xử lý hay cần chứng từ gì.
2. Với thực phẩm, xác định mặt hàng thuộc nhóm rủi ro hay nhóm giám sát, và hoàn thiện nhãn theo Food Standards Code cùng quy định về nhãn xuất xứ.
3. Với hàng tiêu dùng, đối chiếu danh sách tiêu chuẩn bắt buộc và lệnh cấm của ACCC, rồi chuẩn bị báo cáo thử nghiệm.
4. So sánh quy tắc xuất xứ của AANZFTA, CPTPP, RCEP với cơ cấu nguyên liệu để chọn hiệp định và mẫu C/O có lợi nhất.
5. Dùng pallet, kiện gỗ đạt ISPM 15 (hoặc vật liệu không phải gỗ nguyên khối); giữ container và hàng hóa sạch đất, côn trùng và tạp chất thực vật.
6. Thống nhất với người nhập khẩu về đại lý hải quan và bộ chứng từ trước khi giao hàng.

Lưu ý: yêu cầu có thể khác nhau theo mặt hàng và từng thời điểm, vì vậy doanh nghiệp nên xác nhận lại với nhà nhập khẩu trước khi chốt đơn hàng.

Yêu cầu theo ngành hàng

Chứng nhận thường gặp khi xuất sang Úc

Các chứng nhận dưới đây thường do người mua yêu cầu hoặc gắn với quy định của thị trường — tùy mặt hàng:

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Thủ tục

C/O ưu đãi và các FTA của Việt Nam: chọn đúng mẫu để hàng cạnh tranh hơn

C/O ưu đãi giúp người mua giảm thuế nhờ FTA. Bảng đối chiếu FTA, mẫu C/O, thị trường; tự chứng nhận xuất xứ EVFTA, CPTPP; cấp C/O qua eCoSys. Cập nhật 9/2026.

28/09/2026 · Đọc bài →

Nguồn tham khảo