🚢 Đồng hành cùng hàng Việt ra thế giớiCập nhật quy định 2026 · 9 thị trường trọng điểm
XNK Việt NamCẩm nang xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Tóm tắtSMETA là phương pháp đánh giá trách nhiệm xã hội do Sedex xây dựng, đối chiếu nhà máy với luật sở tại và Bộ nguyên tắc cơ bản của ETI (Sáng kiến Thương mại Có đạo đức). Bản 2 trụ cột gồm tiêu chuẩn lao động, an toàn sức khỏe và phần môi trường cơ bản; bản 4 trụ cột bổ sung môi trường mở rộng và đạo đức kinh doanh. Phiên bản SMETA 7.0 thêm phần đánh giá hệ thống quản lý cho từng mảng, vì vậy nhà máy cần chứng minh cả kết quả lẫn cách quản lý để duy trì kết quả đó. SMETA là công cụ cải tiến liên tục chứ không phải chứng nhận đạt/không đạt, và một báo cáo có thể chia sẻ cho nhiều khách hàng trên nền tảng Sedex.

Mục lục 7 phần
  1. SMETA: đánh giá một lần, chia sẻ cho nhiều khách hàng
  2. SMETA 2 trụ cột và 4 trụ cột khác nhau ở đâu
  3. Căn cứ đánh giá: Bộ nguyên tắc ETI và luật sở tại
  4. SMETA 7.0: phân loại phát hiện và đánh giá hệ thống quản lý
  5. Hình thức lịch đánh giá, hiệu lực báo cáo và theo dõi sau đánh giá
  6. Lộ trình chuẩn bị SMETA theo 7 bước
  7. Câu hỏi thường gặp

SMETA: đánh giá một lần, chia sẻ cho nhiều khách hàng

Sedex giới thiệu SMETA là phương pháp đánh giá trách nhiệm xã hội được sử dụng rộng rãi nhất thế giới. Vì mọi nhà máy được đánh giá theo cùng một chuẩn, dữ liệu có thể so sánh với nhau. Nhà cung cấp là thành viên Sedex có thể chia sẻ một báo cáo cho nhiều người mua, thay vì tiếp nhiều đoàn đánh giá có nội dung tương tự. Đây là lợi thế lớn với nhà máy sản xuất cho nhiều thương hiệu Anh, châu Âu và các chuỗi bán lẻ.

Phần so sánh nhanh SMETA với amfori BSCI và WRAP được trình bày trong bài Sẵn sàng đón khách audit nhà máy. Bài này đi sâu vào cấu trúc SMETA 7.0 và cách chuẩn bị.

SMETA 2 trụ cột và 4 trụ cột khác nhau ở đâu

Nội dung đánh giáSMETA 2 trụ cộtSMETA 4 trụ cột
Tiêu chuẩn lao độngCóCó
An toàn và sức khỏeCóCó
Môi trườngĐánh giá ở mức cơ bảnĐánh giá mở rộng: chính sách, quy trình, quản lý chất thải và hiệu quả sử dụng tài nguyên
Đạo đức kinh doanhKhông bao gồmCó: kiểm soát và thực thi chính sách chống tham nhũng, hối lộ
Thời gian đánh giá minh họa theo SedexKhoảng 2 ngàyKhoảng 3 ngày

Người mua là bên quyết định phạm vi đánh giá, và theo Sedex, phần lớn người mua chọn bản 4 trụ cột. Nếu nhà máy đang có hoặc hướng tới khách hàng quan tâm đến phát triển bền vững, việc chuẩn bị ngay cho 4 trụ cột giúp báo cáo dùng được cho nhiều khách hàng hơn. Hồ sơ môi trường cần có được trình bày trong bài về giấy phép môi trường cho nhà máy xuất khẩu.

Căn cứ đánh giá: Bộ nguyên tắc ETI và luật sở tại

SMETA đối chiếu nhà máy với luật Việt Nam và Bộ nguyên tắc cơ bản ETI (ETI Base Code), rồi áp dụng mức nào bảo vệ người lao động tốt hơn. Các điều khoản ETI được dùng trong SMETA gồm:

  • Việc làm được tự do lựa chọn, tuyển dụng có trách nhiệm và bảo đảm quyền được làm việc.
  • Tôn trọng tự do hiệp hội và quyền thương lượng tập thể.
  • Bảo đảm điều kiện làm việc an toàn và vệ sinh.
  • Không sử dụng lao động trẻ em.
  • Trả lương đúng quy định pháp luật và hướng tới mức lương đủ sống.
  • Bố trí giờ làm việc hợp lý.
  • Không phân biệt đối xử.
  • Bảo đảm việc làm ổn định; sử dụng thầu phụ và lao động làm tại nhà một cách có trách nhiệm.
  • Không đối xử hà khắc hoặc vô nhân đạo với người lao động.

SMETA 7.0: phân loại phát hiện và đánh giá hệ thống quản lý

SMETA 7.0 được Sedex công bố năm 2024 với ba điểm mới đáng chú ý: Yêu cầu tại nơi làm việc (Workplace Requirements), nêu rõ người đánh giá kiểm tra những gì; Đánh giá hệ thống quản lý (Management Systems Assessment, MSA); và loại phát hiện Cần hành động hợp tác (Collaborative Action Required, CAR).

Các loại phát hiện

Loại phát hiệnÝ nghĩa
Non-ComplianceNhà máy chưa đáp ứng luật sở tại hoặc chuẩn quốc tế.
Non-ConformanceNhà máy đã đúng luật nhưng chưa đáp ứng Bộ nguyên tắc ETI.
Collaborative Action RequiredVấn đề phức tạp, cần nhiều bên cùng tham gia giải quyết.
Good ExampleThực hành tốt được ghi nhận trong báo cáo.

Mỗi phát hiện được xếp theo mức độ nghiêm trọng, gồm Business Critical, Critical, Major và Minor. Ghi nhận “Good Example” là điểm cộng có giá trị, vì người mua thấy ngay những mặt nhà máy đang làm tốt.

Đánh giá hệ thống quản lý (MSA)

Với từng mảng của Bộ nguyên tắc, người đánh giá xem xét bốn yếu tố cố định: nhà máy có chính sách và quy trình phù hợp; có người quản lý đủ thẩm quyền phụ trách; có truyền đạt và đào tạo cho người lao động; và có theo dõi hiệu quả của quy trình. Chuẩn bị đúng theo bốn yếu tố này cho mỗi mảng giúp nhà máy thể hiện năng lực phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ xử lý từng lỗi riêng lẻ.

Hình thức lịch đánh giá, hiệu lực báo cáo và theo dõi sau đánh giá

  • Ba hình thức lịch đánh giá: báo trước (ngày đánh giá được hai bên thống nhất), bán báo trước (ngày đánh giá rơi vào một khoảng tối thiểu ba tuần do người mua hoặc tổ chức đánh giá xác định) và không báo trước.
  • Bán báo trước là hình thức mặc định: sau đợt tham vấn công bố tháng 6/2025, Sedex khuyến nghị chỉ dùng hình thức bán báo trước hoặc không báo trước. Bên đặt lịch theo hình thức báo trước cần ghi rõ lý do.
  • Hiệu lực tham chiếu 24 tháng: theo Sedex, sau 24 tháng, báo cáo SMETA không còn được coi là đánh giá đáng tin cậy về điều kiện hiện tại của nhà máy.
  • Báo cáo kế hoạch khắc phục (CAPR): tóm tắt các phát hiện, hành động khắc phục và phòng ngừa đã thống nhất, thời hạn và cách xác minh, kèm điểm MSA.
  • Xác minh khắc phục: bằng chứng gửi theo hình thức xem xét tại bàn được người đánh giá xem xét trong 5 ngày làm việc. Đánh giá theo dõi tại chỗ thường diễn ra trong vòng 6 tháng sau đánh giá ban đầu.

Lộ trình chuẩn bị SMETA theo 7 bước

  1. Xác nhận yêu cầu với khách hàng: phạm vi 2 hay 4 trụ cột, hình thức lịch đánh giá, và khách hàng có chấp nhận báo cáo SMETA sẵn có hay không.
  2. Đăng ký và hoàn thiện hồ sơ trên nền tảng Sedex, sau đó liên kết với khách hàng để chia sẻ kết quả.
  3. Hoàn thành bảng tự đánh giá SAQ (Self-Assessment Questionnaire): Sedex thiết kế SAQ theo cùng các phần của báo cáo SMETA, giúp nhà máy thấy trước các khoảng trống và hành động cần thực hiện.
  4. Xây dựng khung MSA cho từng mảng: chính sách, người phụ trách, đào tạo và cách theo dõi. Mỗi mảng nên có một tập hồ sơ riêng để dễ trình bày.
  5. Đối chiếu số liệu lao động: hợp đồng, chấm công, bảng lương, giờ làm thêm và bảo hiểm. Mọi con số cần khớp với thông tin người lao động cung cấp khi phỏng vấn.
  6. Chuẩn bị các trụ cột mở rộng (nếu đánh giá 4 trụ cột): giấy tờ môi trường, số liệu sử dụng tài nguyên, chính sách chống hối lộ và cách thực thi.
  7. Xử lý sau đánh giá: hoàn thành CAPR đúng hạn, lưu bằng chứng và phân tích nguyên nhân gốc để phát hiện không lặp lại ở kỳ sau.

Sedex đang tiếp tục điều chỉnh một số phần của SMETA 7.0, vì vậy doanh nghiệp nên xác nhận lại hướng dẫn mới nhất trên nền tảng Sedex trước khi đặt lịch.

Biến kiến thức thành đơn hàng

Để lại ngành hàng và thị trường — nhận checklist chứng nhận, hồ sơ nhà xưởng và lộ trình dành riêng cho bạn.

Nhận checklist miễn phí

Câu hỏi thường gặp

SMETA có phải là chứng nhận không?
Theo Sedex, SMETA là phương pháp đánh giá phục vụ cải tiến liên tục, không phải bài kiểm tra đạt/không đạt và không cấp chứng nhận. Kết quả đánh giá là báo cáo và kế hoạch khắc phục, được chia sẻ trên nền tảng Sedex.
Nên chọn SMETA 2 trụ cột hay 4 trụ cột?
Người mua là bên quyết định phạm vi. Theo Sedex, phần lớn người mua chọn 4 trụ cột, gồm thêm môi trường mở rộng và đạo đức kinh doanh. Chuẩn bị cho 4 trụ cột giúp báo cáo dùng được cho nhiều khách hàng hơn.
Đánh giá SMETA bán báo trước là gì?
Với hình thức này, ngày đánh giá rơi vào một khoảng tối thiểu ba tuần do người mua hoặc tổ chức đánh giá xác định. Nhà máy biết khoảng thời gian nhưng không biết ngày cụ thể. Sedex đặt đây là lựa chọn mặc định.
Báo cáo SMETA có giá trị sử dụng trong bao lâu?
Theo cập nhật của Sedex tháng 6/2025, sau 24 tháng, báo cáo SMETA không còn được coi là đánh giá đáng tin cậy về điều kiện hiện tại. Nhiều khách hàng yêu cầu đánh giá lại sớm hơn theo chính sách riêng.
MSA trong SMETA 7.0 là gì?
MSA là phần đánh giá hệ thống quản lý. Với mỗi mảng, người đánh giá xem xét nhà máy đã có chính sách, người phụ trách đủ thẩm quyền, chương trình đào tạo người lao động và cách theo dõi hiệu quả hay chưa.

Xem thêm

Chuẩn bị đón khách nước ngoài đánh giá nhà máy: lộ trình cho đơn hàng lớnChuẩn bị đánh giá amfori BSCI: hiểu cách chấm điểm để hướng tới hạng A, BISO 14001ISO 45001Thị trường EU
Nhà xưởng

Chuẩn bị đánh giá amfori BSCI: hiểu cách chấm điểm để hướng tới hạng A, B

Cách chuẩn bị đánh giá amfori BSCI: 13 lĩnh vực, 20 câu hỏi trọng yếu, cách tính hạng A–E, hiệu lực 1–2 năm, hình thức bán báo trước và lộ trình đạt hạng A, B.

29/09/2026 · Đọc bài →
Nhà xưởng

Chứng nhận WRAP cho nhà máy may mặc, da giày: 12 nguyên tắc và lộ trình đạt chứng nhận

Chứng nhận WRAP cho nhà máy may mặc, da giày: 12 nguyên tắc, quy trình 4 bước, chứng nhận thường niên từ 01/03/2026, audit trong 4 tuần và hồ sơ 90 ngày.

29/09/2026 · Đọc bài →

Nguồn tham khảo

  1. Sedex – SMETA Audit (trụ cột, chia sẻ báo cáo, không phải chứng nhận)
  2. Sedex – The Complete SMETA Audit Guide (SMETA 7.0, phân loại phát hiện, MSA, CAPR)
  3. Sedex – SMETA 7.0 One Pager (2/4 trụ cột, thời gian minh họa, hình thức lịch)
  4. Sedex – Updates to SMETA guidance following external consultation (06/2025)
  5. Sedex – Elevating supply chain sustainability with SMETA 7.0
  6. Sedex – Changes coming to the Self-Assessment Questionnaire (SAQ) for Goods providers
  7. Ethical Trading Initiative – ETI Base Code

Nội dung biên soạn từ các nguồn chính thức trên và được cập nhật khi có văn bản mới. Mẹo nhỏ: xác nhận yêu cầu riêng của nhà nhập khẩu trước khi chốt đơn để mọi thứ suôn sẻ.