🚢 Đồng hành cùng hàng Việt ra thế giớiCập nhật quy định 2026 · 9 thị trường trọng điểm
XNK Việt NamCẩm nang xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Tóm tắtC/O ưu đãi (giấy chứng nhận xuất xứ ưu đãi) giúp người mua được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi theo hiệp định thương mại tự do (FTA), nhờ đó hàng Việt Nam có giá cạnh tranh hơn. Để được ưu đãi, lô hàng cần có chứng từ xuất xứ đúng hiệp định. Đó có thể là C/O do cơ quan có thẩm quyền cấp (như mẫu D, E, AK, EUR.1, CPTPP, RCEP) hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ khi hiệp định cho phép. Ở Việt Nam, C/O được khai và cấp qua hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương. Nhiều thị trường cùng được nhiều FTA bao phủ, vì vậy doanh nghiệp có thể so sánh thuế suất và quy tắc xuất xứ để chọn mẫu có lợi nhất.

Mục lục 7 phần
  1. C/O ưu đãi là gì và mang lại lợi ích gì?
  2. Việt Nam có bao nhiêu FTA?
  3. Bảng đối chiếu FTA – mẫu C/O – thị trường
  4. Nơi cấp C/O: hệ thống eCoSys và các cơ quan cấp
  5. Tự chứng nhận xuất xứ: EVFTA, REX và CPTPP
  6. Kinh nghiệm làm C/O chuẩn để người mua hưởng trọn ưu đãi
  7. Câu hỏi thường gặp

C/O ưu đãi là gì và mang lại lợi ích gì?

Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O – Certificate of Origin) xác nhận hàng được sản xuất tại một nước. C/O ưu đãi gắn với một hiệp định cụ thể. Khi hàng đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định và có chứng từ hợp lệ, nhà nhập khẩu được áp thuế suất ưu đãi thay vì thuế suất thông thường. Khoản thuế người mua tiết kiệm được chính là lợi thế cạnh tranh của nhà cung cấp Việt Nam. Trong khi đó, C/O không ưu đãi (như mẫu B) chỉ dùng để chứng minh xuất xứ và không đi kèm ưu đãi thuế.

Doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để tận dụng ưu đãi FTA. Báo Công Thương dẫn số liệu của Bộ Công Thương cho thấy tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu sử dụng C/O ưu đãi chênh lệch đáng kể giữa các hiệp định. Điều này có nghĩa là nhiều lô hàng đã đủ điều kiện, và chỉ cần lập thêm chứng từ xuất xứ là người mua được hưởng ưu đãi.

Việt Nam có bao nhiêu FTA?

Theo tổng hợp của Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cập nhật tháng 2/2026, Việt Nam tham gia 19 FTA. Trong số đó, 2 hiệp định đang đàm phán là Việt Nam – EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu) và ASEAN – Canada. Báo Công Thương ghi nhận đến tháng 8/2026 có 17 FTA đang được thực thi. Hiệp định mới nhất là CEPA (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện) Việt Nam – UAE, có hiệu lực từ ngày 03/02/2026. Như vậy, 17 hiệp định đang mở ra cơ hội ưu đãi thuế cho hàng Việt Nam.

Các FTA thế hệ mới và thời điểm có hiệu lực với Việt Nam gồm: CPTPP (14/01/2019), EVFTA (01/08/2020), UKVFTA (01/05/2021), RCEP (01/01/2022), VIFTA với Israel (15/10/2024) và CEPA với UAE (03/02/2026).

Bảng đối chiếu FTA – mẫu C/O – thị trường

Bảng dưới đây liệt kê các mẫu C/O ưu đãi có trong danh mục của hệ thống eCoSys, kèm hiệp định và thị trường tương ứng.

Hiệp địnhMẫu C/OThị trường chính
ATIGA (Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN)Form DCác nước ASEAN
ACFTA (ASEAN – Trung Quốc)Form ETrung Quốc
AKFTA (ASEAN – Hàn Quốc)Form AKHàn Quốc
VKFTA (Việt Nam – Hàn Quốc)Form VKHàn Quốc
AJCEP (ASEAN – Nhật Bản)Form AJNhật Bản
VJEPA (Việt Nam – Nhật Bản)Form VJNhật Bản
AIFTA (ASEAN – Ấn Độ)Form AIẤn Độ
AANZFTA (ASEAN – Úc – New Zealand)Form AANZÚc, New Zealand
AHKFTA (ASEAN – Hồng Kông, Trung Quốc)Form AHKHồng Kông (Trung Quốc)
VCFTA (Việt Nam – Chile)Form VCChile
VN – EAEU FTA (Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á Âu)Form EAVNga, Belarus, Armenia, Kazakhstan, Kyrgyzstan
CPTPPForm CPTPPCanada, Mexico, Peru, Chile, Úc, New Zealand, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia, Vương quốc Anh
EVFTAForm EUR.1 hoặc tự chứng nhận (xem mục dưới)27 nước EU
UKVFTAForm EUR.1 UKVương quốc Anh
RCEPForm RCEPASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, New Zealand
VIFTA (Việt Nam – Israel)Form VIIsrael

Nhiều thị trường có hơn một hiệp định để lựa chọn, đồng nghĩa với thêm cơ hội tối ưu thuế. Ví dụ, Nhật Bản có AJCEP, VJEPA, CPTPP và RCEP; Hàn Quốc có AKFTA, VKFTA và RCEP. Để chọn, doanh nghiệp tra thuế suất ưu đãi theo mã HS ở từng hiệp định, rồi kiểm tra hàng có đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định có thuế suất thấp hơn hay không. Với thị trường chưa có FTA với Việt Nam, như Hoa Kỳ, hàng xuất khẩu không thuộc diện xin C/O ưu đãi.

Nơi cấp C/O: hệ thống eCoSys và các cơ quan cấp

Thương nhân đăng ký tài khoản và khai C/O trực tuyến trên hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý:

  • Từ ngày 05/05/2025, theo Quyết định 1103/QĐ-BCT, Bộ Công Thương thu hồi quyền cấp C/O của VCCI. Việc cấp C/O không ưu đãi (như mẫu B), C/O mẫu A, giấy chứng nhận hàng hóa không thay đổi xuất xứ (CNM) và việc tiếp nhận đăng ký mã số REX được chuyển về các cơ quan cấp thuộc Bộ Công Thương. C/O mẫu B hiện đã được khai điện tử.
  • Theo Thông tư 14/2026/TT-BCT (hiệu lực 10/05/2026), cơ quan, tổ chức cấp C/O mẫu EUR.1 gồm Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Danh mục cụ thể được cập nhật trên eCoSys.
  • Quyết định 771/QĐ-BCT (ngày 09/04/2026, hiệu lực 01/05/2026) công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung về cấp C/O ưu đãi và không ưu đãi, trong đó có mẫu D, mẫu E, mẫu CPTPP, mẫu EUR.1 trong UKVFTA và nhiều mẫu khác.
  • Quyết định 937/QĐ-BCT (ngày 20/04/2026, hiệu lực 10/05/2026) công bố thủ tục cấp C/O ưu đãi mẫu EUR.1 theo Thông tư 14/2026/TT-BCT. Thương nhân đăng ký hồ sơ lần đầu và khai đề nghị cấp C/O trên eCoSys. Tổ chức cấp có thể từ chối nếu lô hàng đã xuất khẩu quá 1 năm kể từ ngày giao hàng, vì vậy doanh nghiệp nên xin C/O sớm.
  • Trong năm 2026, việc cấp C/O đang được phân cấp mạnh về địa phương, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Danh sách nơi cấp từng mẫu được cập nhật trực tiếp trên eCoSys.

Tự chứng nhận xuất xứ: EVFTA, REX và CPTPP

Tự chứng nhận xuất xứ là việc người xuất khẩu tự ghi lời văn khai báo xuất xứ lên hóa đơn hoặc chứng từ thương mại, thay cho C/O do cơ quan có thẩm quyền cấp. Cơ chế này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian. Mỗi hiệp định có quy định riêng, và quy định cho hàng xuất từ Việt Nam có thể khác với hàng nhập vào Việt Nam.

EVFTA – hàng Việt Nam xuất sang EU

  • Theo Thông tư 14/2026/TT-BCT, hàng có xuất xứ Việt Nam vào EU được hưởng ưu đãi khi có C/O mẫu EUR.1, hoặc chứng từ tự chứng nhận của nhà xuất khẩu cho lô hàng trị giá không quá 6.000 EUR.
  • Cơ chế tự chứng nhận dành cho nhà xuất khẩu đủ điều kiện hoặc đã đăng ký theo quy định của Bộ Công Thương được áp dụng sau khi Việt Nam thông báo tới EU. Trạng thái áp dụng hiện hành được cập nhật trên eCoSys.
  • Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày phát hành chứng từ tự chứng nhận, nhà xuất khẩu phải khai báo và đăng tải chứng từ cùng hồ sơ lô hàng lên eCoSys.

REX là gì, có dùng cho hàng Việt Nam sang EU không?

REX (Registered Exporter System) là hệ thống nhà xuất khẩu đã đăng ký của EU, cho phép nhà xuất khẩu tự lập văn bản khai báo xuất xứ (statement on origin). Theo Ủy ban châu Âu, trong EVFTA, REX là cơ chế dành cho hàng của EU xuất sang Việt Nam. Với nhà xuất khẩu Việt Nam, mã số REX hiện được đăng ký để sử dụng cho các chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) của một số nước, ví dụ Na Uy và Thụy Sỹ, thông qua các cơ quan cấp thuộc Bộ Công Thương. Hàng sang EU theo EVFTA dùng C/O mẫu EUR.1 hoặc chứng từ tự chứng nhận như mục trên, không dùng REX.

CPTPP

  • Theo Bộ Công Thương, với hàng xuất khẩu, Việt Nam được áp dụng song song cơ chế cấp C/O truyền thống và tự chứng nhận của nhà xuất khẩu đủ điều kiện trong thời gian tối đa 10 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Sau thời gian này, Việt Nam áp dụng hoàn toàn cơ chế tự chứng nhận.
  • Thông tư 03/2019/TT-BCT quy định Việt Nam áp dụng cơ chế cơ quan có thẩm quyền cấp C/O mẫu CPTPP cho hàng xuất khẩu sang các nước thành viên. Danh mục cơ quan cấp được cập nhật trên eCoSys.
  • Với hàng nhập khẩu, Việt Nam bảo lưu 5 năm trước khi áp dụng cơ chế tự chứng nhận của nhà nhập khẩu, tức là từ ngày 14/01/2024.

Kinh nghiệm làm C/O chuẩn để người mua hưởng trọn ưu đãi

  • Chọn đúng mẫu C/O theo thị trường và hiệp định mà người mua muốn áp dụng.
  • Khai đúng tiêu chí xuất xứ và chuẩn bị sẵn hồ sơ chứng minh, gồm bảng định mức, hóa đơn mua nguyên liệu và mô tả quy trình sản xuất.
  • Giữ thông tin trên C/O khớp với hóa đơn: số và ngày hóa đơn, mô tả hàng, mã HS và số lượng.
  • Lưu hồ sơ đầy đủ: với C/O mẫu CPTPP, cơ quan cấp và thương nhân phải lưu hồ sơ ít nhất 5 năm. Hồ sơ đầy đủ giúp doanh nghiệp tự tin khi nước nhập khẩu yêu cầu xác minh xuất xứ.

Quy tắc xuất xứ và thủ tục được cập nhật theo từng hiệp định và từng thời điểm. Vì vậy, doanh nghiệp nên đối chiếu lại văn bản hiện hành trên eCoSys và trao đổi với nhà nhập khẩu trước mỗi lô hàng.

Biến kiến thức thành đơn hàng

Để lại ngành hàng và thị trường — nhận checklist chứng nhận, hồ sơ nhà xưởng và lộ trình dành riêng cho bạn.

Nhận checklist miễn phí

Câu hỏi thường gặp

Xin C/O ở đâu?
Thương nhân khai C/O điện tử trên hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương và nhận C/O tại cơ quan, tổ chức cấp được liệt kê trên hệ thống. Từ 05/05/2025, VCCI không còn cấp C/O.
Xuất khẩu sang EU cần C/O mẫu gì?
Hàng xuất khẩu sang EU cần C/O mẫu EUR.1 theo EVFTA, hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ đối với lô hàng trị giá không quá 6.000 EUR. Cơ chế tự chứng nhận mở rộng được áp dụng sau khi Việt Nam thông báo tới EU.
Nhà xuất khẩu Việt Nam có dùng mã REX cho hàng sang EU theo EVFTA không?
Theo hướng dẫn của Ủy ban châu Âu, REX trong EVFTA áp dụng cho nhà xuất khẩu EU khi xuất sang Việt Nam. Mã REX của doanh nghiệp Việt Nam hiện gắn với chế độ GSP của một số nước như Na Uy, Thụy Sỹ.
Hàng sang Nhật Bản nên dùng Form AJ, VJ, CPTPP hay RCEP?
Việc có nhiều lựa chọn là cơ hội để tối ưu thuế. Doanh nghiệp nên tra thuế suất ưu đãi theo mã HS ở từng hiệp định, rồi xác định hàng đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định nào để chọn mẫu có lợi nhất cho người mua.
Xuất khẩu sang Mỹ có cần C/O ưu đãi không?
Việt Nam và Hoa Kỳ chưa có FTA, nên hàng đi Mỹ không thuộc diện C/O ưu đãi. Tùy trường hợp, người mua có thể yêu cầu chứng từ xuất xứ không ưu đãi.

Xem thêm

Thị trường EUThị trường Nhật BảnThị trường Hàn QuốcThị trường Trung QuốcThị trường CanadaThị trường ÚcThị trường ASEANBộ chứng từ xuất khẩu chuẩn: từng loại giấy tờ, bên lập và cách thông quan thuận lợi
Thủ tục

Bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu: điều kiện A/B/C, mua khi nào và bồi thường ra sao

Bảo hiểm hàng xuất khẩu theo Institute Cargo Clauses A, B, C: rủi ro được bảo hiểm, loại trừ, khi nào người bán mua (CIF, CIP), mức 110% và hồ sơ bồi thường.

29/09/2026 · Đọc bài →
Thủ tục

Chọn Incoterms 2020 cho hợp đồng xuất khẩu: nên dùng FOB, CIF, FCA hay DAP

Cách chọn Incoterms 2020 cho hợp đồng xuất khẩu: so sánh FOB, FCA, CFR, CIF, CIP, DAP, DDP theo điểm chuyển rủi ro, chi phí, bảo hiểm, hàng container và L/C.

29/09/2026 · Đọc bài →

Nguồn tham khảo

  1. Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) – Tổng hợp các FTA của Việt Nam tính đến tháng 2/2026
  2. Báo Công Thương – Mười bảy cánh cửa (FTA và tỷ lệ tận dụng ưu đãi, 03/09/2026)
  3. eCoSys (Bộ Công Thương) – Văn bản pháp quy và danh mục mẫu C/O
  4. eCoSys – Triển khai cấp C/O mẫu A, B, C/O không ưu đãi và đăng ký mã số REX từ 05/05/2025
  5. Bộ Công Thương – Thông tư 14/2026/TT-BCT quy định quy tắc xuất xứ trong EVFTA
  6. Cổng thông tin Logistics (Bộ Công Thương) – Thông tư mới về quy tắc xuất xứ EVFTA hiệu lực từ 10/5/2026
  7. Thư viện Pháp luật – Quyết định 771/QĐ-BCT sửa đổi thủ tục cấp C/O từ 01/5/2026
  8. Thư viện Pháp luật – Thủ tục cấp C/O ưu đãi mẫu EUR.1 từ 10/5/2026 (Quyết định 937/QĐ-BCT)
  9. European Commission – Application of the REX system for EU exports to Vietnam under the EU-Vietnam FTA
  10. Cổng thông tin thương mại Việt Nam (Bộ Công Thương) – CPTPP: cam kết về quy tắc xuất xứ
  11. Công báo Chính phủ – Thông tư 03/2019/TT-BCT quy tắc xuất xứ trong CPTPP

Nội dung biên soạn từ các nguồn chính thức trên và được cập nhật khi có văn bản mới. Mẹo nhỏ: xác nhận yêu cầu riêng của nhà nhập khẩu trước khi chốt đơn để mọi thứ suôn sẻ.