Chuẩn bị đón khách audit nhà máy: lộ trình cho đơn hàng lớn

Mục lục 8 phần

Audit nhà máy: cơ hội để người mua tin tưởng và đặt hàng dài hạn
Hệ thống quản lý chất lượng: cho khách thấy năng lực ổn định
Lao động và trách nhiệm xã hội: hiểu BSCI, SMETA, WRAP để chuẩn bị đúng
An toàn lao động tại hiện trường: mảng dễ cải thiện nhất
Hồ sơ phòng cháy chữa cháy (PCCC) theo quy định Việt Nam
Hồ sơ môi trường: điểm cộng với người mua quan tâm phát triển bền vững
Lộ trình 9 bước sẵn sàng đón khách audit
Câu hỏi thường gặp

Audit nhà máy: cơ hội để người mua tin tưởng và đặt hàng dài hạn

Nhà nhập khẩu, thương hiệu và nhà bán lẻ chịu trách nhiệm trước khách hàng, cơ quan quản lý và công chúng nước họ về sản phẩm và chuỗi cung ứng. Audit giúp họ xác nhận rằng nhà cung cấp sản xuất hàng đạt chất lượng ổn định, tuân thủ luật lao động và an toàn, và là đối tác đáng tin để gắn bó lâu dài. Với nhà máy, đây là dịp chứng minh năng lực và được đưa vào danh sách nhà cung cấp ưu tiên.

Loại audit	Tập trung vào	Ví dụ bộ tiêu chí
Chất lượng, năng lực sản xuất	Kiểm soát nguyên liệu, quy trình, kiểm tra thành phẩm, truy xuất nguồn gốc	Bộ câu hỏi riêng của người mua, hệ thống theo ISO 9001
Lao động, xã hội (social compliance)	Tuổi lao động, giờ làm, tiền lương, lao động cưỡng bức, phân biệt đối xử, tự do hiệp hội	amfori BSCI, SMETA, WRAP
An toàn, sức khỏe nghề nghiệp	Máy móc, hóa chất, bảo hộ, lối thoát hiểm, PCCC	Có trong cả ba bộ trên; hệ thống theo ISO 45001
Môi trường	Giấy phép, nước thải, khí thải, chất thải, hóa chất, năng lượng	SMETA 4 trụ cột, hệ thống theo ISO 14001
An ninh chuỗi cung ứng	Kiểm soát ra vào, niêm phong container, camera	Nguyên tắc 12 của WRAP (tham chiếu CTPAT, chương trình đối tác thương mại chống khủng bố của Hải quan Mỹ)

Một người mua có thể yêu cầu nhiều loại audit cùng lúc, hoặc chấp nhận kết quả audit do khách hàng khác đã đặt. Như vậy, một lần audit tốt có thể mở ra cơ hội với nhiều người mua. Bước đầu tiên là hỏi rõ người mua dùng bộ tiêu chí nào, phạm vi gồm những trụ cột nào, và audit có được báo trước hay không.

Hệ thống quản lý chất lượng: cho khách thấy năng lực ổn định

Audit chất lượng xem xét việc nhà máy có kiểm soát sản phẩm một cách có hệ thống hay không, chứ không chỉ dựa vào lô hàng mẫu. Để thể hiện năng lực, nhà máy nên chuẩn bị các nội dung sau:

Kiểm soát đầu vào: tiêu chuẩn nguyên liệu, đánh giá nhà cung cấp và hồ sơ kiểm tra khi nhận hàng.
Kiểm soát quá trình: hướng dẫn công việc tại vị trí làm việc, kiểm tra trong chuyền, xử lý hàng lỗi và tách riêng hàng không phù hợp.
Kiểm tra thành phẩm: tiêu chí chấp nhận, phương pháp lấy mẫu và hồ sơ kết quả.
Thiết bị đo: danh mục thiết bị và hồ sơ hiệu chuẩn còn hạn.
Truy xuất nguồn gốc: từ thành phẩm có thể lần ngược về lô nguyên liệu và ca sản xuất.
Khiếu nại và hành động khắc phục: có ghi nhận, phân tích nguyên nhân và kiểm tra hiệu quả khắc phục.

Chứng nhận ISO 9001 không phải người mua nào cũng yêu cầu, nhưng giúp nhà máy có sẵn khung tài liệu mà người đánh giá đã quen thuộc.

Lao động và trách nhiệm xã hội: hiểu BSCI, SMETA, WRAP để chuẩn bị đúng

Ba bộ tiêu chí phổ biến nhất khác nhau ở bản chất, căn cứ, cấu trúc và kết quả, như bảng so sánh dưới đây:

Tiêu chí so sánh	amfori BSCI	SMETA (Sedex)	WRAP
Bản chất	Hệ thống audit của hiệp hội amfori, không phải chứng nhận	Phương pháp audit xã hội, không cấp chứng nhận đạt hay không đạt	Chương trình chứng nhận cơ sở sản xuất
Căn cứ	Bộ Quy tắc ứng xử amfori BSCI, dựa trên hướng dẫn của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế), UNGP (Các nguyên tắc chỉ dẫn của Liên Hợp Quốc về kinh doanh và quyền con người) và công ước ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế)	Bộ nguyên tắc cơ bản của ETI (Sáng kiến Thương mại Có đạo đức), công ước ILO và luật sở tại; áp dụng mức nào cao hơn	12 nguyên tắc WRAP, dựa trên ILO, Liên Hợp Quốc (UN), OECD và luật sở tại
Cấu trúc	13 lĩnh vực đánh giá (Performance Areas), 81 câu hỏi	2 trụ cột (lao động, an toàn sức khỏe) hoặc 4 trụ cột (thêm môi trường mở rộng và đạo đức kinh doanh)	12 nguyên tắc, gồm cả tuân thủ hải quan và an ninh
Kết quả	Xếp hạng từ A đến E	Danh sách phát hiện theo mức độ nghiêm trọng và đánh giá hệ thống quản lý	Cấp chứng nhận khi đạt

Dù các bộ tiêu chí khác nhau, nội dung cốt lõi của chúng khá giống nhau. Vì vậy, chuẩn bị tốt cho một bộ cũng giúp nhà máy sẵn sàng phần lớn cho các bộ còn lại. Nội dung cốt lõi gồm: sử dụng lao động đủ tuổi và tự nguyện, trả lương đúng luật, giữ giờ làm và làm thêm trong giới hạn, đối xử công bằng và tôn trọng, tôn trọng quyền hiệp hội, có cơ chế khiếu nại và bảo đảm điều kiện làm việc an toàn.

Với amfori BSCI, nếu kết quả dưới hạng B, nhà máy có cơ hội được audit theo dõi (follow-up) tập trung vào các lĩnh vực cần cải thiện. amfori khuyến nghị thực hiện audit theo dõi sau khoảng 2–3 tháng. Với WRAP, cơ sở đăng ký lần đầu cần hoạt động ít nhất 90 ngày trước audit. Người đánh giá sẽ xem hồ sơ của 90 ngày đó, gồm hồ sơ sản xuất, bảng lương và giấy phép.

Hồ sơ lao động nên sẵn sàng

Hợp đồng lao động và hồ sơ nhân sự kèm giấy tờ chứng minh tuổi.
Bảng chấm công và bảng lương cùng kỳ, khớp với nhau và khớp với lời khai của công nhân.
Chứng từ đóng bảo hiểm bắt buộc.
Nội quy, chính sách chống phân biệt đối xử, quấy rối và lao động cưỡng bức, cùng quy trình khiếu nại.
Hồ sơ nhà thầu phụ và cam kết của họ về tiêu chuẩn lao động.

An toàn lao động tại hiện trường: mảng dễ cải thiện nhất

WRAP công bố rằng trong gần 6.300 cuộc audit năm 2025, nhóm sức khỏe và an toàn chiếm 57% số điểm không phù hợp, cao nhất trong các nguyên tắc. Tiếp theo là an ninh (21%), giờ làm (12%) và tuân thủ luật (7%). Điều này cho thấy làm tốt mảng an toàn là cách nhanh nhất để cải thiện kết quả audit. Theo WRAP, những điểm cần chú ý gồm:

Công nhân sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân đúng cách và thường xuyên.
Biển cảnh báo an toàn được viết bằng ngôn ngữ công nhân hiểu.
Máy móc có che chắn an toàn và được bảo trì.
Lối thoát hiểm thông thoáng và luôn mở trong giờ làm việc.
Bản thông tin an toàn hóa chất (MSDS) đầy đủ và được cập nhật.
Tủ điện, hộp điện có nhãn cảnh báo.

Các điểm trên đều có thể rà soát trong một vòng đi xưởng. Nhà máy nên tự kiểm tra theo danh sách này trước ngày audit để đón người đánh giá với tâm thế tự tin.

Hồ sơ phòng cháy chữa cháy (PCCC) theo quy định Việt Nam

Người đánh giá nước ngoài thường đề nghị xem bằng chứng nhà xưởng đáp ứng luật PCCC sở tại, sau đó kiểm tra thực tế lối thoát hiểm, thiết bị và mức độ sẵn sàng của đội chữa cháy. Căn cứ pháp lý hiện hành gồm Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 (ngày 29/11/2024) và Nghị định 105/2025/NĐ-CP (ngày 15/05/2025, hiệu lực 01/07/2025) quy định chi tiết luật này.

Thẩm định thiết kế và nghiệm thu

Công trình thuộc danh mục tại Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP cần được thẩm định thiết kế về PCCC khi xây mới, điều chỉnh thiết kế, thay đổi công năng hoặc cải tạo. Phụ lục này đã được thay bằng Nghị định 347/2026/NĐ-CP, hiệu lực 15/09/2026. Tùy loại công trình, việc thẩm định do cơ quan chuyên môn về xây dựng, cơ quan Công an hoặc chủ đầu tư tự thực hiện.
Chủ đầu tư thi công sau khi có văn bản thẩm định thiết kế về PCCC của cơ quan quản lý chuyên ngành, và tổ chức nghiệm thu PCCC theo thiết kế đã thẩm định.
Điểm mới từ 01/07/2026: Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP (hiệu lực từ 01/07/2026 đến hết 28/02/2027) quy định cơ quan Công an không còn thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC. Nghị quyết cũng bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC với công trình đã có giấy chứng nhận thẩm duyệt nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu. Theo Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CNCH), nghiệm thu vẫn được duy trì dưới hình thức chủ đầu tư tự nghiệm thu theo thiết kế đã thẩm định và lập biên bản trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Như vậy, nhà xưởng hoàn thành ở các thời điểm khác nhau sẽ có bộ giấy tờ khác nhau. Công trình cũ có thể có giấy chứng nhận thẩm duyệt và văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu. Công trình nghiệm thu sau 01/07/2026 sẽ có văn bản thẩm định thiết kế và biên bản nghiệm thu của chủ đầu tư. Nhà máy nên chuẩn bị một đoạn giải thích ngắn bằng tiếng Anh về sự khác biệt này để người đánh giá nắm nhanh hồ sơ.

Hồ sơ PCCC của cơ sở và diễn tập

Nghị định 105/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP) quy định thành phần hồ sơ về PCCC và CNCH của cơ sở, trong đó có phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở theo Mẫu số PC06, do người đứng đầu cơ sở tổ chức xây dựng và phê duyệt. Danh mục hồ sơ cập nhật 2026 xem tại Hồ sơ PCCC nhà xưởng 2026.
Phương án của cơ sở phải được thực tập định kỳ ít nhất một lần trong năm, và các tình huống giả định trong phương án lần lượt được đưa vào thực tập.
Cơ sở tự kiểm tra an toàn PCCC và lập biên bản theo Mẫu số PC02.

Những gì người đánh giá hay xem thực tế

Lối thoát nạn thông thoáng, mở trong giờ làm việc, có đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn.
Sơ đồ thoát nạn được treo ở vị trí dễ thấy và đúng với mặt bằng hiện tại.
Bình chữa cháy, họng nước và hệ thống báo cháy hoạt động tốt, có sổ kiểm tra, bảo dưỡng.
Hồ sơ diễn tập ghi rõ ngày, số người tham gia, thời gian sơ tán, ảnh và nhận xét rút kinh nghiệm.
Danh sách đội PCCC cơ sở và bằng chứng đội đã được huấn luyện.

Quy định PCCC đang được đơn giản hóa liên tục, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Lưu ý rằng Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP chỉ áp dụng trong thời hạn nêu ở trên.

Hồ sơ môi trường: điểm cộng với người mua quan tâm phát triển bền vững

Audit SMETA 4 trụ cột có phần môi trường mở rộng. Phần này bao gồm khí thải và khí nhà kính, hóa chất, năng lượng, giấy phép môi trường và hệ thống quản lý, chất thải, nước thải và việc sử dụng nước. Người đánh giá xem xét giấy phép theo cả yêu cầu pháp luật lẫn yêu cầu của người mua.

Ở Việt Nam, căn cứ chính là Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 (hiệu lực 01/01/2022, đã được sửa đổi, bổ sung bởi một số luật sau đó):

Giấy phép môi trường (Điều 39) áp dụng cho dự án đầu tư nhóm I, II, III có phát sinh nước thải, bụi, khí thải phải xử lý hoặc chất thải nguy hại phải quản lý khi vận hành chính thức. Giấy phép cũng áp dụng cho cơ sở đã hoạt động trước ngày luật có hiệu lực và có tiêu chí môi trường tương tự. Thời hạn giấy phép là 7 năm với dự án nhóm I (và cơ sở cũ có tiêu chí như nhóm I), 10 năm với các trường hợp khác.
Đăng ký môi trường là việc chủ dự án, cơ sở đăng ký với cơ quan quản lý về chất thải và biện pháp bảo vệ môi trường. Thủ tục này áp dụng cho đối tượng không thuộc diện phải có giấy phép môi trường theo quy định.

Giấy tờ môi trường nên sẵn sàng

Giấy phép môi trường hoặc giấy tờ đăng ký môi trường còn hiệu lực, đúng quy mô đang hoạt động.
Kết quả quan trắc môi trường theo yêu cầu của giấy phép.
Hợp đồng và chứng từ chuyển giao chất thải nguy hại, chất thải rắn cho đơn vị có chức năng.
Danh mục hóa chất đang dùng kèm MSDS, và khu lưu chứa có biện pháp chống tràn đổ.
Số liệu tiêu thụ điện, nước, nhiên liệu, nếu người mua yêu cầu báo cáo khí nhà kính.

Quy định PCCC, tiêu chí phân nhóm dự án và thủ tục môi trường được cập nhật thường xuyên. Vì vậy, nhà máy nên đối chiếu lại văn bản hiện hành với cơ quan Công an và cơ quan quản lý môi trường địa phương trước ngày audit.

Lộ trình 9 bước sẵn sàng đón khách audit

Hỏi rõ người mua về bộ tiêu chí, phạm vi (SMETA 2 hay 4 trụ cột, có phần an ninh hay không) và hình thức audit có báo trước hay không.
Lập bảng tự đánh giá theo đúng bộ tiêu chí. amfori, Sedex và WRAP đều có tài liệu tự đánh giá dành cho cơ sở.
Tập hợp hồ sơ pháp lý: đăng ký doanh nghiệp, giấy tờ đất và xây dựng, hồ sơ PCCC, giấy phép môi trường.
Đối chiếu bảng chấm công, bảng lương và giờ làm thêm với giới hạn luật định, tối thiểu cho vài tháng gần nhất.
Đi xưởng theo danh sách điểm an toàn: lối thoát, bảo hộ, che chắn máy, MSDS và nhãn tủ điện.
Rà soát thiết bị PCCC, sơ đồ thoát nạn và hồ sơ diễn tập trong năm.
Rà soát chất thải, hóa chất và kết quả quan trắc môi trường.
Phân công người phụ trách từng mảng và bố trí phiên dịch nếu cần.
Sau audit, lập kế hoạch hành động khắc phục (CAP – Corrective Action Plan) có người chịu trách nhiệm và thời hạn, đồng thời lưu bằng chứng khắc phục. Mỗi phát hiện khi đó trở thành một bước cải tiến.

Yếu tố quan trọng nhất là minh bạch. Người đánh giá đối chiếu giấy tờ với quan sát thực tế và lời phỏng vấn công nhân. Vì vậy, một bộ hồ sơ phản ánh đúng thực tế, kèm kế hoạch cải thiện rõ ràng, luôn được đánh giá cao hơn một bộ hồ sơ “đẹp” nhưng không khớp thực tế.

Biến kiến thức thành đơn hàng

Để lại ngành hàng và thị trường — nhận checklist chứng nhận, hồ sơ nhà xưởng và lộ trình dành riêng cho bạn.

Nhận checklist miễn phí

Câu hỏi thường gặp

BSCI có phải là chứng nhận không?

Không. Theo amfori, BSCI là hệ thống audit và cải tiến liên tục, với kết quả xếp hạng từ A đến E, và không cấp chứng nhận đạt hay không đạt. Ngược lại, WRAP là một chương trình chứng nhận.

SMETA 2 trụ cột và 4 trụ cột khác nhau thế nào?

Bản 2 trụ cột gồm tiêu chuẩn lao động và an toàn sức khỏe, kèm phần môi trường rút gọn. Bản 4 trụ cột bổ sung môi trường mở rộng và đạo đức kinh doanh. Phạm vi audit do khách hàng là thành viên Sedex quyết định.

Từ 01/07/2026 nghiệm thu PCCC thực hiện thế nào?

Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP bỏ thủ tục cơ quan Công an kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC. Chủ đầu tư tự nghiệm thu theo thiết kế đã thẩm định và lập biên bản trước khi đưa công trình vào sử dụng. Thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC vẫn được thực hiện.

Bao lâu diễn tập phương án chữa cháy một lần?

Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở được thực tập định kỳ ít nhất một lần trong năm. Nhiều khách hàng đề nghị thêm hồ sơ diễn tập sơ tán riêng theo tiêu chuẩn của họ.

Nhà máy nào cần có giấy phép môi trường?

Theo Điều 39 Luật Bảo vệ môi trường 2020, giấy phép môi trường áp dụng cho dự án nhóm I, II, III có phát sinh nước thải, bụi, khí thải phải xử lý hoặc chất thải nguy hại phải quản lý, và cho cơ sở cũ có tiêu chí tương tự. Các trường hợp khác có thể thuộc diện đăng ký môi trường.

Nên ưu tiên chuẩn bị mảng nào trước khi audit xã hội?

Nên ưu tiên mảng an toàn và sức khỏe. Theo số liệu WRAP năm 2025, mảng này chiếm 57% số điểm không phù hợp, tiếp theo là an ninh, giờ làm và tuân thủ luật. Rà soát bảo hộ lao động, lối thoát, che chắn máy và MSDS là cách cải thiện kết quả nhanh nhất.

Xem thêm

amfori BSCI ISO 9001 ISO 14001 ISO 45001 Thị trường EU Thị trường Mỹ Thị trường Nhật Bản

Nhà xưởng

Chuẩn bị đánh giá amfori BSCI: hiểu cách chấm điểm để hướng tới hạng A, B

Cách chuẩn bị đánh giá amfori BSCI: 13 lĩnh vực, 20 câu hỏi trọng yếu, cách tính hạng A–E, hiệu lực 1–2 năm, hình thức bán báo trước và lộ trình đạt hạng A, B.

29/09/2026 · Đọc bài →