Xuất khẩu hàng hóa sang ASEAN: tận dụng ưu đãi thuế ATIGA

Mục lục 11 phần

Cơ hội cho hàng Việt Nam tại ASEAN
ASEAN gồm những nước nào
ATIGA: hưởng ưu đãi thuế nhờ đáp ứng quy tắc xuất xứ
C/O mẫu D và tự chứng nhận xuất xứ: hai cách hưởng ưu đãi
Mở rộng lựa chọn với RCEP và các hiệp định ASEAN+
Mỹ phẩm: công bố tại từng nước theo ASEAN Cosmetic Directive
Indonesia: chuẩn bị chứng nhận halal trước 18/10/2026
Lộ trình chuẩn bị gợi ý
Yêu cầu theo ngành hàng
Chứng nhận thường gặp
Câu hỏi thường gặp

Cơ hội cho hàng Việt Nam tại ASEAN

ASEAN là thị trường láng giềng nơi hàng Việt Nam đã được hưởng ưu đãi thuế từ lâu. Việt Nam thực hiện CEPT/AFTA (chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung của Khu vực mậu dịch tự do ASEAN) từ năm 1996, sau đó chuyển sang ATIGA, hiệp định có hiệu lực từ 17/5/2010. Bên cạnh thuế quan, ATIGA còn cam kết xóa bỏ hàng rào phi thuế và thuận lợi hóa thương mại, hải quan.

Thủ tục hưởng ưu đãi ngày càng thuận tiện. Biểu thuế của các nước được lập theo Danh mục thuế quan hài hòa ASEAN (AHTN), nên doanh nghiệp dễ tra cứu theo mã hàng. C/O mẫu D được trao đổi điện tử qua Cơ chế một cửa ASEAN (ASW), và nhà xuất khẩu đủ điều kiện có thể tự chứng nhận xuất xứ. Khi sản phẩm dùng nhiều nguyên liệu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc hoặc New Zealand, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mở thêm một lựa chọn ưu đãi nhờ cơ chế cộng gộp xuất xứ.

ASEAN gồm những nước nào

ASEAN hiện có 11 thành viên: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và Timor-Leste. Timor-Leste chính thức trở thành thành viên thứ 11 ngày 26/10/2025, tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47. Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995, thực hiện CEPT/AFTA từ năm 1996 và sau đó chuyển sang ATIGA.

Biểu cam kết thuế trong ATIGA được lập cho 10 nước thành viên ban đầu. Với Timor-Leste, doanh nghiệp nên tìm hiểu riêng tiến độ nước này tham gia các hiệp định kinh tế của ASEAN trước khi áp dụng ưu đãi.

ATIGA: hưởng ưu đãi thuế nhờ đáp ứng quy tắc xuất xứ

ATIGA được ký tháng 2/2009, có hiệu lực từ 17/5/2010 và kế thừa CEPT/AFTA. Ngoài thuế quan, hiệp định còn có các cam kết về xóa bỏ hàng rào phi thuế, quy tắc xuất xứ, thuận lợi hóa thương mại, hải quan, tiêu chuẩn và biện pháp vệ sinh dịch tễ. Biểu thuế của mỗi nước được lập theo AHTN nên dễ tra theo mã hàng.

Theo quy định của Việt Nam hướng dẫn thực hiện ATIGA, hàng hóa được coi là có xuất xứ khi đáp ứng một trong các điều kiện sau:

hàng hóa có xuất xứ thuần túy tại nước xuất khẩu; hoặc
hàng hóa có hàm lượng giá trị khu vực (RVC) từ 40% trở lên, hoặc toàn bộ nguyên liệu không có xuất xứ đều chuyển đổi mã HS (mã phân loại hàng hóa) ở cấp 4 số. Một số mặt hàng áp dụng quy tắc cụ thể riêng.

Để giữ ưu đãi, hàng hóa cần được vận chuyển trực tiếp giữa các nước thành viên. Nếu lô hàng quá cảnh qua nước khác, lô hàng vẫn được chấp nhận khi đáp ứng điều kiện của hiệp định, tức là không phát sinh giao dịch hay gia công tại nước quá cảnh. Quy tắc chi tiết nằm trong Thông tư 22/2016/TT-BCT và các thông tư sửa đổi (19/2020, 10/2022, 03/2023).

C/O mẫu D và tự chứng nhận xuất xứ: hai cách hưởng ưu đãi

Doanh nghiệp có hai cách chứng minh xuất xứ để hưởng thuế suất ATIGA:

C/O mẫu D do tổ chức cấp C/O của Việt Nam cấp. Các nước ASEAN trao đổi C/O mẫu D điện tử qua Cơ chế một cửa ASEAN (ASW).
Tự chứng nhận xuất xứ theo cơ chế tự chứng nhận xuất xứ toàn ASEAN (AWSC), thực hiện theo Nghị định thư thứ nhất sửa đổi ATIGA và Thông tư 19/2020/TT-BCT, áp dụng từ 20/9/2020. Nhà xuất khẩu đăng ký để được Bộ Công Thương chấp thuận là nhà xuất khẩu đủ điều kiện; văn bản chấp thuận có hiệu lực 2 năm.

Chứng từ chứng nhận xuất xứ có hiệu lực 12 tháng kể từ ngày cấp hoặc phát hành. Doanh nghiệp cần nộp chứng từ cho hải quan nước nhập khẩu trong thời hạn này để lô hàng được hưởng ưu đãi.

Mở rộng lựa chọn với RCEP và các hiệp định ASEAN+

Ngoài ATIGA, hàng Việt Nam vào các nước ASEAN còn có thể hưởng ưu đãi theo RCEP (hiệu lực từ 01/01/2022, dùng C/O mẫu RCEP theo Thông tư 05/2022/TT-BCT) hoặc AANZFTA (Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN – Úc – New Zealand, dùng C/O mẫu AANZ). Theo Bộ Công Thương, quy tắc xuất xứ của RCEP nhìn chung tương tự ATIGA, đồng thời cho phép cộng gộp nguyên liệu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.

Nếu sản phẩm dùng nhiều nguyên liệu từ các nước này và khó đạt RVC 40% theo ATIGA, doanh nghiệp nên so sánh thêm thuế suất và quy tắc xuất xứ của RCEP để chọn phương án ưu đãi phù hợp. Người mua và người bán nên thống nhất trước hiệp định và loại C/O sẽ sử dụng để việc thông quan diễn ra thuận lợi.

Mỹ phẩm: công bố tại từng nước theo ASEAN Cosmetic Directive

Mỹ phẩm lưu hành trong ASEAN được quản lý theo ASEAN Cosmetic Directive (Hiệp định hòa hợp quản lý mỹ phẩm ASEAN). Cơ chế này dựa trên công bố sản phẩm và hậu kiểm thay cho đăng ký trước, giúp sản phẩm ra thị trường nhanh hơn. Công ty chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường phải thông báo cho cơ quan quản lý mỹ phẩm của từng nước nơi bán trước khi bán, và chỉ lưu hành sau khi nhận được xác nhận. Mỗi nước bán hàng cần một bản công bố riêng.

Hồ sơ công bố thường gồm danh sách thành phần đầy đủ (kèm tỷ lệ chất bị hạn chế nếu được yêu cầu), ảnh hoặc bản thiết kế nhãn, giấy phép kinh doanh và thư ủy quyền của chủ sản phẩm. Công ty cũng cần luôn sẵn sàng hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) để cơ quan quản lý kiểm tra, và báo cáo các tác dụng phụ nghiêm trọng. Mỹ phẩm sản xuất chỉ để xuất khẩu được miễn công bố tại nước sản xuất, nhưng phải được công bố tại nước ASEAN nơi bán.

Indonesia: chuẩn bị chứng nhận halal trước 18/10/2026

Luật số 33/2014 của Indonesia về Bảo đảm sản phẩm halal quy định sản phẩm nhập vào, lưu thông và mua bán tại Indonesia phải được chứng nhận halal; sản phẩm làm từ nguyên liệu không halal phải ghi nhãn "không halal". Cơ quan thực thi là BPJPH (Cơ quan Bảo đảm sản phẩm halal của Indonesia). Nghĩa vụ này được áp dụng theo lộ trình, giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị:

Mốc áp dụng	Nhóm sản phẩm (theo tổng hợp của Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc)
18/10/2026	Thực phẩm, đồ uống nhập khẩu (gồm cả nguyên liệu và phụ gia); thuốc cổ truyền, thực phẩm bổ sung; mỹ phẩm; hóa chất; quần áo; đồ gia dụng, văn phòng phẩm; thiết bị y tế loại A
17/10/2029	Thuốc không kê đơn; thiết bị y tế loại B
17/10/2034	Thuốc kê đơn; thiết bị y tế loại C

Chứng nhận halal nước ngoài được chấp nhận khi do tổ chức đã có thỏa thuận công nhận với BPJPH cấp, và được đăng ký tại BPJPH trước khi lưu hành. Theo Bộ trưởng Thương mại Indonesia, halal không phải điều kiện để cấm nhập khẩu; hàng thuộc diện bắt buộc cần hoàn tất chứng nhận trước khi lưu thông trên thị trường.

Lộ trình chuẩn bị gợi ý

Xác định mã HS của sản phẩm, tra thuế suất ATIGA tại nước nhập khẩu và so sánh với RCEP khi cần.
Tính RVC hoặc đối chiếu tiêu chí chuyển đổi mã HS; lưu hồ sơ nguyên liệu, định mức và hóa đơn để chứng minh xuất xứ.
Chọn hình thức C/O mẫu D, hoặc đăng ký làm nhà xuất khẩu đủ điều kiện để tự chứng nhận xuất xứ.
Trao đổi với nhà nhập khẩu về giấy phép, đăng ký sản phẩm và nhãn bằng ngôn ngữ địa phương tại nước của họ; với mỹ phẩm, thống nhất bên sẽ thực hiện công bố.
Với hàng vào Indonesia, xác định mặt hàng đã thuộc diện halal bắt buộc hay chưa và chọn tổ chức chứng nhận được BPJPH công nhận.
Thống nhất tuyến vận chuyển trực tiếp hoặc quá cảnh hợp lệ để giữ trọn ưu đãi thuế.

Lưu ý: yêu cầu có thể khác nhau theo mặt hàng, từng nước và từng thời điểm, vì vậy doanh nghiệp nên xác nhận lại với nhà nhập khẩu trước khi chốt đơn hàng.

Yêu cầu theo ngành hàng

Thực phẩm, đồ uống

Đăng ký sản phẩm và nhãn hàng hóa theo quy định của từng nước.
Với Indonesia, chuẩn bị chứng nhận halal vì yêu cầu này bắt buộc từ 18/10/2026.
Chuẩn bị chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm khi nhà nhập khẩu yêu cầu.

Mỹ phẩm

Công bố sản phẩm tại từng nước nơi bán theo ASEAN Cosmetic Directive.
Luôn sẵn sàng hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) để cơ quan quản lý kiểm tra.
Với Indonesia, mỹ phẩm bắt buộc có chứng nhận halal từ 18/10/2026.

Dệt may, đồ gia dụng

Dùng C/O mẫu D hoặc tự chứng nhận xuất xứ để hưởng thuế suất ATIGA.
Với Indonesia, quần áo và đồ gia dụng thuộc diện chứng nhận halal từ 18/10/2026, tùy từng loại sản phẩm.

Hàng công nghiệp, linh kiện

Đáp ứng tiêu chí RVC 40% hoặc chuyển đổi mã HS ở cấp 4 số.
Cân nhắc quy tắc xuất xứ của RCEP khi dùng nhiều nguyên liệu ngoài ASEAN.

Chứng nhận thường gặp khi xuất sang ASEAN

Các chứng nhận dưới đây thường do người mua yêu cầu hoặc gắn với quy định của thị trường — tùy mặt hàng:

Halal HACCP ISO 22000 ISO 9001 GLOBALG.A.P.

Sẵn sàng chinh phục thị trường ASEAN?

Nhận checklist chứng nhận và lộ trình chuẩn bị theo đúng mặt hàng của bạn — nhanh, gọn, miễn phí.

Nhận checklist miễn phí

Câu hỏi thường gặp

Xuất hàng sang Thái Lan, Malaysia có cần C/O mẫu D không?

Nếu người nhập khẩu muốn hưởng thuế suất ưu đãi ATIGA, lô hàng cần có C/O mẫu D hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ hợp lệ. Đây là điều kiện để hải quan nước nhập khẩu xét áp dụng thuế suất ưu đãi.

Tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN áp dụng từ khi nào?

Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ toàn ASEAN (AWSC) áp dụng từ 20/9/2020, theo Nghị định thư thứ nhất sửa đổi ATIGA và Thông tư 19/2020/TT-BCT. Nhà xuất khẩu đăng ký để được Bộ Công Thương chấp thuận; văn bản chấp thuận có hiệu lực 2 năm.

Quy tắc xuất xứ cơ bản của ATIGA là gì?

Hàng hóa được coi là có xuất xứ khi có xuất xứ thuần túy, hoặc có hàm lượng giá trị khu vực từ 40% trở lên, hoặc toàn bộ nguyên liệu không có xuất xứ đều chuyển đổi mã HS ở cấp 4 số. Một số mặt hàng có quy tắc cụ thể riêng, được liệt kê trong phụ lục quy tắc cụ thể mặt hàng.

Mỹ phẩm đã công bố ở Việt Nam có bán được ở nước ASEAN khác không?

Có, sau khi sản phẩm được công bố tại nước sẽ bán. Theo ASEAN Cosmetic Directive, công ty đưa sản phẩm ra thị trường phải công bố với cơ quan quản lý của từng nước nơi bán và chỉ bắt đầu bán sau khi nhận được xác nhận.

Hàng thực phẩm vào Indonesia sau 18/10/2026 cần gì?

Thực phẩm, đồ uống thuộc diện bắt buộc phải có chứng nhận halal trước khi lưu thông. Chứng nhận nước ngoài phải do tổ chức được BPJPH công nhận cấp và được đăng ký tại BPJPH. Hàng làm từ nguyên liệu không halal phải ghi nhãn không halal.

Bài liên quan

Thủ tục

Vận đơn đường biển (B/L): các loại, cách đọc, Surrendered B/L và Seaway bill

Vận đơn đường biển (B/L) là gì, ba chức năng, các loại theo luật Việt Nam, cách đọc từng ô, khi nào dùng Surrendered B/L hay Seaway bill theo cách thanh toán.

29/09/2026 · Đọc bài →